AI-geletterdheid
& AI Act
Van nieuwsgierig naar handig met AI
Welkom bij Module 1
In deze module ga je (voor het eerst echt) aan de slag met AI. Niet als vaag concept uit het nieuws, maar als gereedschap dat je vandaag nog kunt inzetten. Je leert wat AI wel en niet kan, schrijft je eerste prompt, ontdekt hoe je structureel goede resultaten krijgt, en bouwt een workflow die je elke week kunt gebruiken.
Wat je gaat leren
Je begeleiders
Door alle lessen heen word je begeleid door een team van zeven collega’s. Ze helpen uitleggen, voordoen, coachen en reflecteren. Zo leer je niet alleen, maar heb je altijd iemand bij je.
Wat is AI (en wat niet)
We beginnen niet met wat AI allemaal kan; we beginnen met wat het níet is. Want de meeste verwachtingen over AI zijn gevormd door sciencefiction, nieuwskoppen of enthousiaste collega’s. Die verwachtingen staan leren in de weg. Dus laten we ze eerst bijstellen.
AI voorspelt het volgende woord. Het berekent welk woord waarschijnlijk op het vorige volgt. Het klinkt simpel, maar het verandert alles aan hoe je ermee werkt. AI begrijpt niet wat het zegt: het is geen collega die meedenkt, maar een patroonherkenner die indrukwekkend goed kan formuleren.
Wat je hiervan meeneemt
AI is geen magisch brein en geen bedreiging. Het is een krachtig gereedschap met duidelijke beperkingen. Door dat te weten, kun je er veel beter mee werken. Je bent niet de enige die hier zoekend instaat. Iedereen begint zo.
Je gaat de chatbot testen. Stel vragen waarvan je het antwoord al weet en kijk wat er gebeurt. Je zult zien dat AI soms verbluffend goed formuleert, en soms volstrekte onzin produceert met hetzelfde zelfvertrouwen.
Nu is het tijd om zelf aan de slag te gaan met een echte AI-tool. Daarvoor heb je een (gratis) account nodig bij een AI-aanbieder. De meestgebruikte opties zijn:
- ChatGPT (OpenAI):chatgpt.com
- Claude (Anthropic):claude.ai
- Copilot (Microsoft):copilot.microsoft.com
Alle drie zijn gratis te gebruiken. Heb je nog geen account? De chatbot hieronder helpt je stap voor stap.
Zodra je bent ingelogd: stel drie vragen. Een makkelijke, een over je vakgebied, en een die je expres moeilijk maakt. Vergelijk de resultaten.
Volgende stap: Je weet nu wat AI is en wat het niet is. De logische vervolgvraag: als het niet magisch is, hoe kan het je dan toch helpen? Dat ga je in les 2 zelf ervaren.
Je eerste gesprek
Tijd om te dóen. In deze les schrijf je een simpele e-mail met hulp van AI. Geen ingewikkelde methodes. Gewoon beginnen. Je leert de Gouden regel die het verschil maakt.
Hoe specifieker jij bent, hoe beter AI je helpt. Een vage vraag levert een vaag antwoord. Een specifieke vraag (met context, doel en doelgroep) levert iets bruikbaars.
Je gaat nu zelf ervaren waarom de Gouden regel werkt. Open je AI-tool en volg deze twee stappen:
Stap 1: de vage versie. Typ dit in je AI-tool: “Schrijf een e-mail over een vergadering.” Lees het resultaat. Bruikbaar? Waarschijnlijk niet echt.
Stap 2: de specifieke versie. Typ nu dit: “Schrijf een uitnodiging voor een teamoverleg aanstaande dinsdag om 14:00 over de planning van het nieuwe project. De toon is informeel en vriendelijk. Het team bestaat uit zes collega’s.”
Vergelijk de twee resultaten. Dat verschil? Dat is de Gouden regel in actie.
Je schrijft samen met de chatbot een e-mail. De chatbot coacht je: “Wat als je er context bij geeft? Probeer eens.” Je ervaart hoe kleine aanpassingen in je vraag groot verschil maken in het antwoord.
Schrijf een echte e-mail uit je eigen werk met hulp van AI. Kies iets concreets: een uitnodiging, een samenvatting, een verzoek. Dit is de eerste keer dat AI voelt als iets nuttigs in plaats van een experiment.
Volgende stap: Je hebt iets concreets gemaakt. Maar het voelt nog een beetje als geluk, “waarom werkte dit?” In les 3 leer je de aanpak waarmee je structureel goede resultaten krijgt.
Effectief prompten
Dit is het keerpunt. Je gaat van ‘toevallig een goed resultaat’ naar ‘structureel goede resultaten’. Dat doe je met de COSTAR-methode: een checklist die je in je hoofd kunt aflopen voordat je een prompt schrijft.
Context: Wat is de situatie? Geef achtergrond.
Objective: Wat wil je bereiken? Wees concreet.
Style: Welke schrijfstijl past? Formeel, to-the-point, verhalend?
Tone: Welke toon? Zakelijk, warm, overtuigend?
Audience: Voor wie schrijf je? Collega, manager, klant?
Response format: Wat wil je terug? Bulletpoints, lopende tekst, tabel?
Je krijgt een slechte prompt en verbetert deze stap voor stap. Met elke verbetering (meer context, duidelijker doel, juiste toon) wordt het resultaat zichtbaar beter. Je voelt het patroon ontstaan.
Schrijf een complete COSTAR-prompt voor een eigen werktaak. Test het resultaat in je AI-tool. Dit is het moment waarop prompten verandert van een trucje in een vaardigheid.
Volgende stap: Je kunt nu structureel goede prompts schrijven. Maar met vaardigheid komt een risico: overmoedigheid. Les 4 laat je zien waar het mis kan gaan.
Grenzen en valkuilen
Dit is de les die het meeste verschil maakt op de lange termijn. Je leert hier niet zozeer wat AI kan, maar hoe je kritisch kijkt naar wat AI je geeft. Dit voorkomt dat je over drie maanden een fout maakt die gevolgen heeft.
1. Hallucinaties. AI verzint feiten, bronnen en cijfers met hetzelfde zelfvertrouwen als correcte informatie.
2. Privacy-risico’s. Wat je in AI typt, kan worden opgeslagen en gebruikt voor training.
3. Automation bias. Je vertrouwt AI-output meer naarmate je er vaker mee werkt, en checkt minder.
4. Illusie van begrip. AI klinkt alsof het begrijpt wat het zegt. Dat doet het niet.
5. Bron- en auteursrecht. AI kan tekst produceren die (deels) van anderen is, zonder bronvermelding.
Je gaat de chatbot expres laten falen. Stel een vraag waarvan je het antwoord al weet, en kijk hoe overtuigend AI een fout antwoord presenteert. Dit is confronterend, maar ontzettend leerzaam.
Open je eigen AI-tool en stel een vraag uit je vakgebied waarvan je het antwoord weet. Check het resultaat kritisch. Klopt het? Welke valkuilen zie je terug?
Volgende stap: Je bent nu vaardig én kritisch. In les 5 breng je die twee samen in iets dat blijvend werkt: je eerste eigen workflow.
Je eerste workflow
Tot nu toe heb je losse dingen gedaan met AI: een e-mail, een prompt, een test. Nu ga je iets bouwen dat je elke week kunt hergebruiken. Een workflow is geen eenmalige actie: het is een herhaalbaar proces dat je tijd bespaart.
Hoe je een workflow bouwt
Stap 1: Kies een taak die terugkeert: iets dat je wekelijks of maandelijks doet.
Stap 2: Ontleed de taak in stappen. Welk deel is steeds hetzelfde?
Stap 3: Bepaal waar AI waarde toevoegt. Niet bij alles, maar bij het repetitieve deel.
Stap 4: Schrijf de prompt met COSTAR en test het resultaat.
Dit is de langste oefening van de module. En met reden. Je bouwt samen met de chatbot een complete workflow op. Van het kiezen van een geschikte taak tot het schrijven en testen van de prompt. De chatbot helpt je met de juiste vragen: “Welke taak kost je nu veel tijd? Welk deel daarvan is steeds hetzelfde?”
Test je workflow in een eigen AI-tool en sla het resultaat op. Dit is het tastbare bewijs dat je iets hebt gebouwd dat direct bruikbaar is op het werk.
Volgende stap: Je hebt een werkende workflow. Maar één cruciale vraag is nog onbeantwoord: mag je dit eigenlijk zo gebruiken, en wat zijn je eigen grenzen? Dat is waar les 6 over gaat.
AI Act & verantwoord gebruik
De laatste les is de bekroning. Je hebt de vaardigheid. Nu voeg je daar de richting aan toe. Je stopt met “kan ik dit?” en begint met “wil ik dit, en op welke manier?”
De Europese AI Act deelt AI-toepassingen in vier risiconiveaus in: onaanvaardbaar (verboden), hoog risico (strenge eisen), beperkt risico (transparantie-eisen), en minimaal risico (vrij te gebruiken). Als gebruiker in je organisatie is het jouw verantwoordelijkheid om te weten in welke categorie je AI-gebruik valt, en daar naar te handelen.
Je beoordeelt je eigen workflow uit les 5 langs de risicocategorieën van de AI Act. Past je gebruik in de ‘minimaal risico’ categorie? Of zijn er aandachtspunten? Samen met de chatbot stel je je persoonlijke AI-richtlijn op.
Schrijf je persoonlijke AI-richtlijn in drie tot vijf regels. Dit is geen huiswerkopdracht maar een kompas: afspraken met jezelf over hoe jij AI wilt gebruiken. Denk aan: wanneer check ik altijd? Welke data voer ik nooit in? Wanneer vertel ik dat ik AI heb gebruikt?
Eindopdracht Module 1
Je sluit de module af met twee concrete producten die je direct kunt gebruiken op je werk. De chatbot reviewt je werk als coach: met feedback, vragen en suggesties om het te versterken. Bij voldoende kwaliteit ontvang je je certificaat.
1. Werkende workflow-prompt
Een complete COSTAR-prompt voor een terugkerende werktaak, inclusief een voorbeeld van de input en output.
2. Persoonlijke AI-richtlijn
Drie tot vijf regels die jouw kompas vormen: wanneer gebruik je AI, wat voer je nooit in, en wanneer check je altijd?
🎓 Gefeliciteerd! Je hebt Module 1 afgerond.
Je eindopdracht is goedgekeurd. Hieronder kun je je certificaat downloaden.
Download je certificaat
Overzicht Module 1
| Fase | Lessen | Wat je leert |
|---|---|---|
| Ontdekken | Les 1 – 2 | Begrijpen wat AI is, je eerste prompt schrijven, en ervaren dat het werkt. |
| Verdiepen | Les 3 – 4 | De COSTAR-methode leren en de vijf valkuilen kennen om kritisch te blijven. |
| Eigen maken | Les 5 – 6 | Een herbruikbare workflow bouwen en je persoonlijke AI-richtlijn bepalen. |